{"id":1440,"date":"2025-07-08T14:12:31","date_gmt":"2025-07-08T14:12:31","guid":{"rendered":"https:\/\/pandayavrusu.com.tr\/?p=1440"},"modified":"2025-08-28T18:57:09","modified_gmt":"2025-08-28T18:57:09","slug":"dunya-cikolata-gununun-hikayesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pandayavrusu.com.tr\/dunya-cikolata-gununun-hikayesi\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya \u00c7ikolata G\u00fcn\u00fc’n\u00fcn Hik\u00e2yesi"},"content":{"rendered":"\n

rivateye g\u00f6re kakao \u00e7ekirdeklerinin 1528’de avrupa’ya ilk kez getirildi\u011fi 7 temmuz tarihi, 2019 y\u0131l\u0131nda “d\u00fcnya \u00e7ikolata g\u00fcn\u00fc<\/a>” ilan edilmi\u015f ve o zamandan beri her y\u0131l d\u00fcnya genelinde \u00e7ikolatayla ilgilenen ki\u015filer taraf\u0131ndan kutlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

ayr\u0131ca letonya i\u00e7in bu tarih 11 temmuz, amerika birle\u015fik devletleri’nde 13 eyl\u00fcl ve 28 ekim, lider kakao \u00fcreticilerinden biri olan gana’da ise 14 \u015fubat olarak belirlenmi\u015f. yerler ve tarihler farkl\u0131 farkl\u0131 olsa da \u00f6nemli de\u011fil bence. \u00e7\u00fcnk\u00fc “bize her g\u00fcn bitter \u00e7ikileta.”<\/p>\n\n\n\n

d\u00fcnya \u00e7ikolata g\u00fcn\u00fcnde kakaonun \u00e7ikolataya olan yolcu\u011funa bir g\u00f6z atal\u0131m;<\/p>\n\n\n\n

kakao,
4-8 metre boyunda ebeg\u00fcmeci familyas\u0131ndan bir bitki t\u00fcr\u00fc.
ana vatan\u0131 g\u00fcney amerika, bat\u0131 afrika, bat\u0131 hint adalar\u0131.
bilimsel ad\u0131 theobroma… bu isim, yunanca “tanr\u0131lar\u0131n yeme\u011fi” anlam\u0131na gelir. (theos- tanr\u0131lar; broma- yemek)
kakao bitkisinin kurutulmu\u015f ve tamamen fermente edilmi\u015f tohumlar\u0131na kakao \u00e7ekirde\u011fi denir. bundan kakao tozu ve kakao ya\u011f\u0131 ekstrakte edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

kakao tohumlar\u0131nda\u00a0theobromine<\/a>\u00a0adl\u0131 `(kafein` benzeri) bir\u00a0alkaloid<\/a>\u00a0bulunur. baz\u0131 hayvanlara \u00e7ikolatan\u0131n zararl\u0131 olmas\u0131n\u0131n nedeni i\u015fte bu k\u00f6ftehordur. kedi, k\u00f6pek, at vb. hayvanlar theobromin’i gereken h\u0131zda metabolize edemez ve toksik etki g\u00f6r\u00fcr.
ayr\u0131ca iki ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bebeklere \u00e7ikolata tatt\u0131r\u0131lmamas\u0131 \u00f6nerilir (\u00e7\u00fcnk\u00fc zaten ne gerek var?). karizmatik theo, kakaoya o tatl\u0131 ac\u0131l\u0131\u011f\u0131 verir, can\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ikolata \u00e7ektirir, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapar. beyaz \u00e7ikolatada pek bulunmaz. \u00e7ok fazla ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya duyarl\u0131 ki\u015filerde vazodilatasyon (damarlarda geni\u015fleme), hipotansiyon, paroksismal supraventrik\u00fcler ta\u015fikardi (psvt) (kalpte ritim bozuklu\u011fu) ve idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda hafif art\u0131\u015f yapabilir.<\/p>\n\n\n\n

kakaonun tatl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131 m.\u00f6. 1500-1700’lere dayan\u0131r. orta amerika meksika k\u00f6rfezi yukatan yar\u0131madas\u0131<\/a>\u2019nda ya\u015fayan olmekler<\/a> ve mayalar<\/a>, kakao tohumlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fct\u00fcp m\u0131s\u0131r unu, baharat ve suyla kar\u0131\u015ft\u0131rarak “kakawa” ad\u0131n\u0131 verdikleri bir t\u00fcr enerji i\u00e7ece\u011fi elde ettiler.
ayr\u0131ca aztekler, \u00e7ok de\u011fer verdikleri kakao \u00e7ekirdeklerini para birimi olarak kulland\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

ispanya ad\u0131na meksika’y\u0131 i\u015fgal eden denizci hernan cortes<\/a> (1485-1547), esir ald\u0131\u011f\u0131 aztek<\/a> kral\u0131 montezuma\u2019n\u0131n en sevdi\u011fi i\u00e7ecek olan bu yeni lezzeti \u00e7ok be\u011fendi.
cortes, 1528 y\u0131l\u0131nda vatan\u0131 ispanya’ya d\u00f6nerken bu yeni tad\u0131, kendi imparatoru charles quentin\u2019e sunmak istedi ve b\u00f6ylece kakao avrupa\u2019da ilk kez ispanya saray\u0131na girmi\u015f oldu. ispanyollar bu i\u00e7ece\u011fi tatland\u0131rmak i\u00e7in \u015feker ve balla kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.
bu yeni tat, zenginler aras\u0131nda h\u0131zla yay\u0131ld\u0131. katolik rahipler taraf\u0131ndan da \u00e7ok sevildi ve dini t\u00f6renlerde i\u00e7ecek olarak sunuldu.
“tanr\u0131lar\u0131n i\u00e7ece\u011fi (chocolatl<\/a>)” adl\u0131 bu i\u00e7ece\u011fin \u00fcn\u00fc uzun y\u0131llar ispanya’yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

sonra 1606 y\u0131l\u0131nda italya, kakao ile tan\u0131\u015ft\u0131.
1615\u2019te ispanya kral\u0131 2. phillippe\u2019nin k\u0131z\u0131 anne, fransa kral\u0131 13. louis ile evlendi ve bu vesileyle chocolatl fransa’ya girmi\u015f oldu.
daha sonra kral 14. louis kakaoyu i\u015fleme ve satma haklar\u0131n\u0131 d\u00fczenledi.
avusturya d\u00fc\u015fesi marie-antoinette , 1770’te fransa kral\u0131 16. louis ile evlendi\u011finde ki\u015fisel \u00e7ikolata \u00fcreticisini saraya getirdi. \u00e7ikolata, portakal \u00e7i\u00e7e\u011fi veya tatl\u0131 bademlerle birle\u015ftirerek yeni tarifler yarat\u0131ld\u0131.
bu ilgi avrupa’ya yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, bir\u00e7ok \u00fclke ekvator boyunca \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde kendi kakao tarlalar\u0131n\u0131 kurdu.<\/p>\n\n\n\n

\u00e7ikolatan\u0131n osmanl\u0131’ya giri\u015fi ise 1700 l\u00fc y\u0131llarda italyan gezgin gemelli careri<\/a> (1651\u20131725) sayesinde ger\u00e7ekle\u015fti. careri, avrupa\u2019y\u0131 ticari gemilerle dola\u015farak gezen maceraperest biriydi. gezisi s\u0131ras\u0131nda osmanl\u0131 topraklar\u0131na da u\u011frayan careri, 1693 y\u0131l\u0131nda izmir\u2019de dostlar\u0131na s\u0131cak \u00e7ikolata ikram etti. ve bu deneyim \u00e7ikolata tad\u0131n\u0131n osmanl\u0131 topraklar\u0131na giri\u015fi olarak tarihe ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

\u00e7ikolata, osmanl\u0131\u2019da 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. ilk zamanlar ila\u00e7 olarak da kullan\u0131ld\u0131. tanzimat\u2019la gelen bat\u0131l\u0131la\u015fmayla birlikte avrupa\u2019dan gelen \u00e7ikolata, halk aras\u0131nda frenk yiyece\u011fi olarak an\u0131ld\u0131. osmanl\u0131\u2019da esas pazarlama alan\u0131 \u00e7ocuklar oldu\u011fundan daha \u00e7ok s\u00fctl\u00fc \u00e7ikolata tercih edildi.<\/p>\n\n\n\n

\u00e7ikolata uzun y\u0131llar boyu elle \u00fcretildi, bu da yava\u015f ve zahmetli bir s\u00fcre\u00e7ti.
\u00e7ikolata \u00fcretimi, sanayi devrimiyle beraber aniden ivme kazand\u0131 ve geli\u015fmeler basamak basamak \u015f\u00f6yle ilerledi;<\/p>\n\n\n\n

– 1828’de \u00e7ikolata presinin icad\u0131 \u00e7ikolata yap\u0131m\u0131nda devrim yaratt\u0131. bu yenilik\u00e7i cihaz, kavrulmu\u015f kakao \u00e7ekirdeklerinden kakao ya\u011f\u0131n\u0131 s\u0131karak geride ince bir kakao tozu b\u0131rakt\u0131. toz daha sonra s\u0131v\u0131larla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve bir kal\u0131ba d\u00f6k\u00fcld\u00fc, kal\u0131plar\u0131n \u015feklini alarak kat\u0131la\u015fan \u00e7ikolata, yenilebilir hale gelmi\u015fti. ve b\u00f6ylece modern \u00e7ikolata \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

– 1847’de ingiliz \u00e7ikolata \u00fcreticisi js fry and sons, kakao ya\u011f\u0131 ve lik\u00f6r\u00fc kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00fczerine \u015feker ekleyerek yeni bir kar\u0131\u015f\u0131m elde etti. bunu kal\u0131plara d\u00f6kt\u00fc ve b\u00f6ylece \u00e7ikolata bar\u0131 do\u011fdu. bu y\u00f6ntemle yap\u0131lan \u00e7ikolata, hafif bir bitter \u00e7ikolataya benziyordu.<\/p>\n\n\n\n

– \u00e7ikolata efsanesindeki son ve en \u00f6nemli at\u0131l\u0131mlardan biri de isvi\u00e7reli \u00e7ikolatac\u0131 daniel peter’\u0131n kar\u0131\u015f\u0131ma s\u00fct tozu ekleyip d\u00fcnyan\u0131n ilk s\u00fctl\u00fc \u00e7ikolatas\u0131n\u0131 yaratmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fti. \u00e7ikolatan\u0131n pop\u00fclaritesi o andan sonra y\u00fckseldi ve asla azalmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

tarihin ilk s\u00fctl\u00fc \u00e7ikolatas\u0131n\u0131n 1876 y\u0131l\u0131nda isvi\u00e7re\u2019de \u00fcretilmesinin ard\u0131ndan \u00e7ikolata, kendine yan sanayiler (fondan, kuru meyve, karamel, aroma vb.) olu\u015fturmaya devam etti ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde binlerce de\u011fi\u015fik \u00e7ikolata lezzeti ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

o zaman g\u00fcn\u00fcn anlam ve \u00f6nemine dair bir film \u00f6nerisi de b\u0131rakal\u0131m tarihin tozlu sayfalar\u0131ndan;
chocolat (2000) johnny depp, juliette binoche<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n