koala ve quokka‘nın vatanı avustralya’dan bir şirinlik abidesi daha… vombat…
kısa bacaklı, kaslı, dört ayaklı ve keseli bir hayvan olan vombatların ana yaşam alanı güneydoğu avustralya’nın ılıman ormanlarla, fundalıklarla kaplı bölgeleridir.*
vombat, koalanın iri kıyım bir akrabasıdır. yalnız yaşamayı ve ortamlarda gece takılmayı sever. gündüzleri toprak altındaki yuvasında dinlenir, bol bol uyur, günde yaklaşık 16 saat uyuyabilir. otçuldur, bitkilerle beslenir. gececi olduğu için görme yeteneği çok zayıftır. bu nedenle yön bulmak ve yiyecek aramak için koku alma duyusuna güvenir. tehlikenin, mesela bir yırtıcının, kokusunu teee 5 km. uzaktan alabilir. korkusuna yenik düşüp şak diye bayılmasıyla tanınır. *
korkaklığına ve şirinliğine bakıp saf ve savunmasız sanmak yanıltıcı olur.
şirin görüntüsünün altında bir boksör köpeğiyle hemen hemen aynı kas kütlesine sahiptir. maksimum 100 cm uzunluğunda ve 20- 35 kg olan güçlü bir vombat, otobüste durağa gelince aniden inmek isteyen teyze misali beni bi’ iteklese düşürebilir mesela.
vombat, kemirgenlere özgü güçlü dişlere ve pençelere sahiptir ve bu avantajını toprağa tünel tipi yuva kazmak için kullanır. tehlike anında pençeleri ve dişleriyle ölümcül darbe indiremez. onun asıl silahı dötüdür. tehlike görünce saatte 40 km hızla koşarak yuvasına kaçar ve yuva girişini poposuyla kapı gibi kapatır. peşinden koşup gelip yuvasına burnunu sokan yırtıcının kafasını poposuyla yuva duvarına kıstırabilir, vura vura kafatasını kırabilir. vombat poposu; düz kemik yapısı, sağlam kasları, kalın derisi ve sert bağ dokusu sayesinde güçlü bir silahtır.
(bkz: yaran gerçekler/#176549953)
https://www.instagram.com/p/dljllq_osws
vombat, hayvanlar aleminde kübik ve çok miktarda (gecede yaklaşık 80-100 küp) dışkı üretmesi bakımından eşsizdir. sindirim sistemi yavaş çalışır ve atıkları kübik şekilli olacak şekilde iyice sıkıştırır. bunun da bir avantajı var elbette.
vombat, son derece bölgeci bir hayvandır. bölgesini işaretlemek için küp şeklindeki dışkısını belli yerlere, kayaların ve kütüklerin üstüne bırakır. dışkılar küp şeklinde olduğu için bırakıldığı yerde kalır, ortalığa saçılmaz. mesela vombat dışkısı, koalanınki gibi yuvarlak olsaydı kaya üstünden yuvarlanır ve bölge işaretleme amacına hizmet etmezdi. bölge işaretleme olayı sayesinde erkek vombatlar birbirleriyle ve yırtıcı hayvanlarla karşılaşıp çatışmaktan kaçınmış olur. ayrıca vombat, başka hayvanların dışkılarını da tanıyıp ayrım yapabilir, böylece tehlikeyi önceden sezebilir. erkek vombatlar, dışkının hormonal içeriğini de anlayabilir, böylece dişilerin en doğurgan olduğu zamanları saptayabilir.
vombatın gebelik süresi yaklaşık 20-30 gündür. ufaklıklar doğduktan sonra beş ay boyunca kese içinde yaşar. yavru vombatlar iki yıl sonra cinsel olgunluğa ulaşır ve vahşi doğada 11 yıla kadar yaşayabilir. doğadan uzak, koruma alanlarında ise 20’li yaşlarını görebilirler.
dünya peluş oyuncak tipli hayvan ihtiyacını karşılayan avustralya’nın değerli bir vatandaşı olan vombatlar hakkında söyleyeceklerim bu kadar.
