belirli bir ortamda, durumda veya etkinlikte nasıl giyinilmesi gerektiğini bildiren kısa maddelere “kılık kıyafet kuralı” denirdi eskiden. artık “giyim kodu” lafı yaygınlaştı. bu terim kulağa daha özgür, havalı veya kimilerine göre özenti gelse de önyargıyla yaklaşmadan önce detaylarına inmekte fayda var.
giyim kodu;
* davetin veya ortamın sahibi, yöneticisi veya organizatörü tarafından belirlenir.
etkinliğin yeri, zamanı, amacı, özellikleri ve hitap ettiği katılımcı profiline göre düzenlenir.
* çok önceden duyurulur, davetiyelere eklenir. böylece müşterilerin veya davetlilerin hazırlık sürecinde yönlendirici olur. yani giyim kodu bir kısıtlamadan ziyade bir rehber niteliğindedir.
* kıyafet kuralı bazı insanlara “özgürlük kısıtlayıcı” veya “saçma” gibi gelebilir ama doğru belirlenip uygulandığında belli amaçlara hizmet eder;
– giyim kodu “yasak” değil, “uyum” odaklıdır.
uyumda iki hedef vardır; eşdeşlik ve estetik.
eşdeşlikte topluluğun genel görünümü önemsenir. herkesin kafasına göre takılması “istediğimi giyerim, kimse karışamaz” düşüncesi frenlenir. bireylerin rahatlık ya da dikkat çekmek amacıyla keyfî giyinmesi, dolayısıyla topluluğun genel görüntüsündeki ahenk ve eşitliği bozması önlenir.
estetik odaklı uyum için daha detaylı (mesela renk odaklı) giyim kodları belirlenebilir. iç mekan etkinliklerinde dekorasyonla, açık hava etkinliklerinde doğanın mevsimsel renkleriyle uyumlu olacak şekilde düzenlenebilir.
– giyim kodu, bir organizasyon veya etkinliğin temasının, amacının ve ciddiyetinin vurgulanmasında da rol oynar. bu rol, özellikle magazin basınına yansıyan büyük yardım organizasyonları ve sanat etkinliklerinde önemlidir. basında ilgi çekmek isteyen kişi ve kıyafet tasarımcılarının, sıra dışı giysilerle organizasyondan rol çalması veya etkinliğin ciddiyetini dağıtması engellenir.
– kodlar aynı zamanda konukların rahat ve verimli vakit geçirebilmesini sağlar.
mesela bir film galasında “smart elegant dress code” uygulanabilir. bu kod sayesinde bin metre kuyruklu elbise giyilmesi, kocaman şapka takılması vs. engellenir. böylece bir kadının elbise kuyruğunun dar alanda bin kişilik yer kaplaması, kırmızı halıdaki akışı bozması önlenmiş olur.
örnek: `78. cannes film festivali`’nde uygulanan, çok açık saçık veya hacimli (kabarık, kuyruklu) giysiler giyilmesini önleyen özel giyim kodu.
belli başlı giyim kodları şöyle açıklanabilir:
1) casual =>
– stili: rahat, özgür
– yeri: doğum günleri , ofis `happy hour` etkinlikleri, hafta sonu gezileri, düğün karşılama partileri vb.
– amacı: rahat ama şık bir bütünlük oluşturmak. rahatlık adı altında özensiz giyinilmesini engellemek. (örneğin bu rahatlıkta eşofmanın yeri yoktur.)
– seçim alanı: kullanışlı, rahat, pratik parçalar.
jean pantolon, modern kesim rahat kumaş pantolon, tişört, sweatshirt, sade bluz, rahat etek vb.
günlük spor ayakkabı, mevsimine göre bot, babet veya süet `loafer` ayakkabı. ya da rahat ve kısa topuklu ayakkabı. yerine göre sandalet veya terlik.
minimalist takılar.
yerine göre spor şık şapka vb. aksesuarlar.
– görsel örnek:
2) business casual =>
– stili: yarı resmi (semi formal).
– yeri: ofis, iş odaklı terfi ve ödül toplantıları, diploma törenleri, jüri sınavları, mülakatlar.
– amacı: ciddi, disiplinli bir görünüm. aynı zamanda kişinin performansını destekleyen rahatlık.
– seçim alanı:
erkekler için yakalı gömlek (kravatsız olabilir), polo yaka tshirt, v yaka triko, klasik kesim kumaş pantolon, ceket, klasik ayakkabılar.
kadınlar için pastel tonlarda düz elbise, tulum, blazer ceket, kumaş pantolonlar (`chino pantolon`, `kanvas pantolon`), düz veya sade desenlere sahip gömlek veya bluzlar,
cezbedici ama gösterişsiz takı ve aksesuarlar. (örneğin orta büyüklükte turuncu küpeler veya turuncu zarif bir fular, mülakatta veya sunumda dinleyicilerin gözüne hitap eden hem sade hem cazip bir odak oluşturur.)
– görsel örnek:
3) smart casual =>
– stili: business casual giyim kodunun daha esnek hali. spor ve klasik parçaların bir araya getirilmesiyle oluşan bir tarz.
– yeri: bazı iş toplantıları, düğünler, gala geceleri gibi özel ve resmi etkinlikler.
– amacı: hem rahat hem de şık ve elegant (seçkin, zarif) bir görünüm.
– seçim alanı:
spor şık pantolonlar, desenli elbiseler, sade ceketler, kot pantolon – basic bluz kombinleri, loafer ayakkabılar, minimalist takılar.
– görsel örnek:
4) kokteyl kıyafeti (coctail attire) =>
– stili: rahat, modern ve şık.
– yeri: kokteyl ve resepsiyonlar.
– amacı: hem eğlenceli hem sofistike (çok özel) bir görünüm.
– seçim alanı:
kadınlar için kısa veya midi boy elbise, ceket, topuklu ayakkabı ve uygun çanta vb.
erkekler için takım elbise, klasik ayakkabı vb.
– görsel örnek:
5) resmi (formal) =>
– stili: sade, klasik, seçkin ve zarif (elegant)
– yeri: resmi iş ortamı, akşam/gece davetleri, bazı tören ve toplantılar,
– amacı: hem şık hem ciddi bir hava yaratmak.
– seçim alanı:
kadınlar için klasik abiye elbiseler, abiye etek-ceket veya pantolon-ceket kombinleri, orta boy topuklu ayakkabılar, portföy çanta, sade takılar.
erkekler için koyu renk takım elbise, uygun renk gömlek, kravat, koyu renk çoraplar, klasik ayakkabılar.
– görsel örnek:
– not: etek- ceket veya pantolon- ceket kombinlerine genel olarak döpiyes (fr. iki parçalı) adı verilir.
etek ya da pantolon üstüne ceket ve onun içine bluz, gömlek, basic tshirt vb. üç parçalı kombinlere ise tayyör adı verilir.
6) siyah kravat (black tie) =>
– stili: resmi.
– yeri: düğünler, gala geceleri, ödül törenleri, mezuniyet baloları, özel davetler.
– amacı: zarafet
– seçim alanı:
kadınlar için uzun ve zarif abiye elbiseler, dikkat çekici ama abartısız takılar. şık topuklu ayakkabılar ve zarif küçük bir gece çantası.
erkekler için smokin veya koyu renk takım elbiseler, siyah papyon veya kravat, beyaz gömlek, klasik deri (rugan) ayakkabılar.
– görsel örnek:
7) beyaz kravat (white tie) =>
– stili: siyah kravat kodundan daha katı kurallı ve en resmi tarz.
– yeri: devlet resepsiyonları, büyük ödül törenleri (oscar vb.) veya çok özel etkinlikler.
– amacı: organizasyonun popülaritesine uygun, gösterişli bir hava yakalamak.
– seçim alanı:
kadınlar için şık, abartısız ama göz alıcı uzun elbiseler, zarif eldivenler, uygun el çantası, topuklu ayakkabılar ve mücevherler.
erkekler için smokin, papyon, klasik kösele ayakkabılar.
– görsel örnek:
